Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Travma, kişinin baş etme kapasitesini aşan, yoğun korku, çaresizlik ya da tehdit duygusu yaratan yaşantılardır. Travma, olayın kendisinden çok olayın kişi üzerinde bıraktığı etkidir.
Travmadan Sonra Neden Hâlâ Etkileniyorum?
Aynı olay bir kişi için travmatik olurken, bir başkası için olmayabilir. Bu, kişinin gücüyle ilgili değil; o anki koşulları, destek sistemi ve yaşadığı yükle ilgilidir.
Travmatik bir olay yaşandığında beden ve zihin, hayatta kalmaya odaklanır. O an duygular tam olarak işlenemez. Olay geçse bile beden şu düşüncelerle tetikte kalabilir:
- "Tehlike tekrar olabilir"
- "Hazır olmalıyım"
- "Kontrolü bırakmamalıyım"
Bu yüzden kişi, olay bitmiş olsa bile sanki hâlâ içindeymiş gibi hissedebilir.
Zihinsel ve Duygusal Belirtiler
- Olayı tekrar tekrar hatırlama
- İstenmeyen görüntüler veya düşünceler
- Duygusal uyuşma ya da kopukluk hissi
- Suçluluk, utanç, öfke
Bedensel Belirtiler
- • Ani irkilme
- • Kalp çarpıntısı
- • Kas gerginliği
- • Uyku problemleri
Davranışsal Belirtiler
- • Kaçınma (mekânlar, kişiler, konuşmalar)
- • Aşırı tetikte olma hali
- • Kontrol ihtiyacının artması
Günlük Hayatı Nasıl Etkiler?
- • Kendini güvende hissetmekte zorlanabilir
- • İnsanlara yaklaşmakta veya sınır koymakta zorlanabilir
- • Ani duygusal tepkiler verebilir
- • Sürekli yorgun veya gergin olabilir
Bu tepkiler kişinin zayıflığı değil, bedenin koruma çabasıdır.
Her Zaman Büyük Olaylardan Mı Kaynaklanır?
- • Çocuklukta ihmal veya duygusal yalnızlık
- • Sürekli eleştirilme veya değersiz hissettirilme
- • Ani kayıplar
- • İlişkilerde yaşanan psikolojik şiddet
Bazı travmalar tek bir olaydan, bazıları ise zaman içinde biriken deneyimlerden oluşur.
Psikolojik Destek Süreci
Psikolojik destek sürecinde kişi:
- • Bedeninin verdiği tepkileri anlamayı
- • Güven duygusunu yeniden inşa etmeyi
- • Duygularla daha güvenli temas kurmayı öğrenebilir.
Amaç yaşananları silmek değil, onların bugünü yönetmesini engellemektir.